Τεχνικές προδιαγραφές

  • Τεχνικές προδιαγραφές 

Τεχνικές προδιαγραφές είναι το σύνολο των χαρακτηριστικών που απαιτείται να συγκεντρώνει ένα προϊόν ή μια υπηρεσία για να προσδιορισθεί αντικειμενικά, έτσι ώστε να εκπληρώνει το σκοπό για τον οποίο προορίζεται και να καλύπτει τις ανάγκες της αναθέτουσας αρχής ή του αναθέτοντος φορέα. Τα χαρακτηριστικά αυτά αναφέρονται ιδίως στην ποιότητα, στην περιβαλλοντική και κλιματική επίδοση, στο σχεδιασμό, στα επίπεδα ασφάλειας, στις διαστάσεις του προϊόντος και στις λοιπές απαιτήσεις που ισχύουν για το προϊόν ή την υπηρεσία, όσον αφορά την ορολογία, τα σύμβολα, τις οδηγίες χρήσης, τις δοκιμές και τις μεθόδους δοκιμών, τη συσκευασία και τη σήμανση καθώς και τις διαδικασίες και τις μεθόδους παραγωγής σε οποιοδήποτε στάδιο του κύκλου ζωής του αγαθού ή της υπηρεσίας (Παραρτήματα VII και VIII   των Προσαρτημάτων Α΄ και Β΄ αντίστοιχα του Ν.4412/16).Τα ανωτέρω χαρακτηριστικά μπορούν επίσης να καθορίζουν αν απαιτείται μεταβίβαση δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας. Για όλες τις συμβάσεις που προορίζονται για χρήση από φυσικά πρόσωπα, είτε πρόκειται για το ευρύ κοινό είτε πρόκειται για το προσωπικό του αναθέτουσας αρχής ή του αναθέτοντος φορέα, οι τεχνικές προδιαγραφές καταρτίζονται με τρόπο ώστε να λαμβάνονται υπ’ όψη κριτήρια προσβασιμότητας για άτομα με αναπηρίες ή το σχεδιασμό για όλους τους χρήστες. Αν έχουν θεσπισθεί με νομοθετική πράξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης υποχρεωτικές απαιτήσεις προσβασιμότητας, οι τεχνικές απαιτήσεις ως προς το κριτήριο αυτό ή ως προς     το σχεδιασμό για όλους τους χρήστες καθορίζονται με παραπομπή στις εν λόγω απαιτήσεις (άρθρα 54 §  1 και 282 § 1 Ν.4412/16).Οι τεχνικές προδιαγραφές μνημονεύονται στη διακήρυξη και στα τυχόν λοιπά τεύχη που τη συνοδεύουν και πρέπει να εξασφαλίζουν την ισότιμη πρόσβαση των ενδιαφερομένων στη διαδικασία σύναψης της σύμβασης, χωρίς να θέτουν αδικαιολόγητα εμπόδια στον ανταγωνισμό (άρθρα 54 παρ. 2 και 282 παρ. 2 Ν.4412/16).Κατά την κατάρτιση των τεχνικών προδιαγραφών οι αναθέτουσες αρχές λαμβάνουν υπ’ όψη τις ενιαίες προδιαγραφές που εκπονούνται από τις Εθνικές Κεντρικές Αρχές Αγορών στους τομείς των προμηθειών και των γενικών υπηρεσιών (Γενική Γραμματεία Εμπορίου) και αναρτώνται στο ΚΗΜΔΗΣ. Αν η διαδικασία σύναψης της σύμβασης υλοποιείται από Κεντρική Αρχή Αγορών, οι τεχνικές προδιαγραφές καθορίζονται είτε από την αναθέτουσα αρχή είτε από την ΚΑΑ, στην πρώτη όμως περίπτωση ελέγχονται, τροποποιούνται, όπου απαιτείται, και εγκρίνονται από την ΚΑΑ (άρθρο 54 παρ. 9 Ν.4412/16.  Σύμφωνα με την Κατευθυντήρια  Οδηγία  2 ( Απόφαση 231/14 της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων) με θέμα « Σύνταξη διακηρύξεων και  τευχών διαγωνισμού προς αποφυγή συνήθων πλημμελειών των όρων αυτών», αναφέρει ότι η πρέπει να  αποφεύγεται  η συμπερίληψη  στις τεχνικές  προδιαγραφές  όρων περιοριστικών συμμετοχής ,όπως προϊόντων ορισμένης κατασκευής, παραγωγής η γεωγραφικής  προέλευσης  .Κατά βασική και ρητή επιταγή τόσο του ενωσιακού όσο και του εθνικού δικαίου, οι τεχνικές προδιαγραφές δεν επιτρέπεται να κάνουν μνεία συγκεκριμένης κατασκευής ή προέλευσης ή ιδιαίτερων μεθόδων κατασκευής, ούτε να κάνουν αναφορά σε σήμα, δίπλωμα ευρεσιτεχνίας ή τύπο καθώς και σε συγκεκριμένη καταγωγή ή παραγωγή, που θα είχε ως αποτέλεσμα να ευνοούνται ή να αποκλείονται ορισμένες επιχειρήσεις ή ορισμένα προϊόντα (“φωτογραφική περιγραφή»).

Συνεπώς στη Διακήρυξη και ιδίως κατά τη σύνταξη των τεχνικών προδιαγραφών:

  • Δεν επιτρέπεται η αναφορά συγκεκριμένου εμπορικού σήματος/ονομασίας.

  ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ 

Σε διακήρυξη προμήθειας τροφίμων, δεν επιτρέπεται η αναγραφή προϊόντων όπως «Coca Cola ή Pepsi Cola, Σπράιτ ή 7UP, Fanta ή Ήβη, γκαζόζα Νάουσα», «καφές φίλτρου Douwe Egberts», «βιτάμ, κρέμα Torrei, γιαούρτι στραγγιστό Real Fast, Γιώτης Κορν Φλάουερ, Γιώτης Κάστερ Πάουντερ, Γιώτης Μπέικιν Πάουντερ, μπισκότα Μιράντα Παπαδοπούλου, μπισκότα Πτι-Μπερ Παπαδοπούλου, φρυγανιές Elite, «Μύθος, Κάιζερ, Χάινεκεν, Μπάκλερ, Φιξ, Νάουσα Διαμαντάκου, Νάουσα Μελιτσάνη, ούζο Τσάνταλη, Dewars, Cutty Sark, J & B, Ballantines,Famous Grouse, Captain Morgan red, Canadian Club, Absolut, Gordon’s Space, Glennfidich κλπ.»

  • Δεν επιτρέπεται η αναγραφή προϊόντων ορισμένης καταγωγής ή γεωγραφικής προέλευσης,

 ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ 

Δεν επιτρέπεται η αναγραφή όρων όπως «εγχώριο», «ελληνικής προέλευσης», «εγχώριας παραγωγής», «ελληνικής προέλευσης», «παρασκευασμένο στην Ελλάδα», «παράγεται στην Ελλάδα», «να παράγεται και συσκευάζεται στην Ελλάδα».

Αντί των ανωτέρω, δέον όπως περιλαμβάνεται αναλυτική περιγραφή των σχετικών προδιαγραφών προκειμένου να προσδιοριστούν τα ζητούμενα είδη κατά τον πληρέστερο και πλέον κατανοητό για τους οικονομικούς φορείς τρόπο.  Η  μνεία προϊόντων με το εμπορικό τους σήμα επιτρέπεται μόνο κατ’ εξαίρεση, στην περίπτωση που κάτι τέτοιο δικαιολογείται από το αντικείμενο της υπό ανάθεση σύμβασης, ήτοι όταν δεν είναι δυνατόν να γίνει αρκούντως ακριβής και κατανοητή η περιγραφή του αντικειμένου της σύμβασης μέσω της κατά τα ανωτέρω αναλυτικής περιγραφής των τεχνικών προδιαγραφών. Ωστόσο, σε κάθε τέτοια περίπτωση, η μνεία εμπορικών σημάτων προϊόντων πρέπει να συνοδεύεται από τον όρο “ή ισοδύναμο’’.

Νομολογιακά έχει κριθεί :

  • Η αναθέτουσα αρχή πρέπει  να ορίζει στη διακήρυξη τις τεχνικές προδιαγραφές με βάση τα γενικά χαρακτηριστικά του ζητούμενου προϊόντος, χωρίς αναφορά σε συγκεκριμένες εμπορικές ονομασίες προϊόντων, προς διασφάλιση ισότιμης πρόσβασης στους προσφέροντες και αποτροπή της δημιουργίας αδικαιολόγητων εμποδίων στον ανταγωνισμό( ΕΛ.ΣΥΝ ,Τμήμα IV,Πράξη 101/2017)
  • Ο τεθείς στις τεχνικές προδιαγραφές όρος, σύμφωνα με τον οποίο «τα  υπό προμήθεια είδη θα είναι  προέλευσης Ευρωπαϊκής ή Η.Π.Α», χωρίς καμία αιτιολόγηση, είναι μη νόμιμος, καθόσον προσδιορίζοντας συγκεκριμένο τύπο και προέλευση ,  λειτουργεί, ανεπιτρέπτως, ως ρήτρα αποκλεισμού από την περαιτέρω διαδικασία για άλλες προμηθεύτριες  εταιρείες που εμπορεύονται είδη  άλλου τύπου ή προέλευσης από άλλες χώρες, κυρίως ασιατικές, οι οποίες ως γνωστόν έχουν μεγάλο μερίδιο στην ελληνική αγορά(ΕΛ.ΣΥΝ ,Τμήμα IV,Πράξη 178/2003)
  • Σε κάθε διακήρυξη επισυνάπτονται και οι τεχνικές προδιαγραφές οι οποίες αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτής,που δεσμεύει τόσο την αναθέτουσα αρχή όσο και τους  υποψήφιους  προμηθευτές (ΕΛ.ΣΥΝ ,Τμήμα VI, Απόφαση 2918/2013 )
  • Αρμόδια όργανα σύνταξης τεχνικών  προδιαγραφών 

Οι τεχνικές προδιαγραφές των προμηθειών και των υπηρεσιών συντάσσονται από την καθ’ ύλην αρμόδια υπηρεσία της αναθέτουσας αρχής ή του αναθέτοντος φορέα .Στους δήμους αρμόδια είναι η τεχνική τους υπηρεσία (άρθρο 209 § 4(α)Ν.3463/06, Για τα δημοτικά ιδρύματα και ΝΠΔΔ και τις ΔΕΥΑ αρμόδια είναι η τεχνική τους υπηρεσία και, αν αυτή δεν υπάρχει, η τεχνική υπηρεσία του δήμου που τα έχει συστήσει (άρθρο 209 § 4 (β) Ν 3463/2006.   Εάν ο δήμος δεν διαθέτει δική του τεχνική υπηρεσία, αρμόδια είναι η τεχνική υπηρεσία του δήμου της έδρας του νομού ή άλλου δήμου που παρέχει υποστήριξη, σύμφωνα με τις διατάξεις της § 2 του άρθρου 95 του Ν 3852/2010.Μελέτες για λογαριασμό των  δημοτικών επιχειρήσεων δεν μπορεί να εκπονούνται από την τεχνική υπηρεσία του δήμου με εξαίρεση τις ΔΕΥΑ (Εγκύκλιοι Υπ. 37755/17-7-1989).Παρέκκλιση του κανόνα σύνταξης τεχνικών προδιαγραφών εισαγουν οι διατάξεις της παρ 4 του άρθρου 209 Ν.3463/06 όπως αντικ. με τη παρ 3 άρθρου 22 Ν.3536/07   σύμφωνα με τις οποίες :«Οι μελέτες παροχής υπηρεσιών και τα τεύχη (περιγραφή, συγγραφές υποχρεώσεων και τεχνικές προδιαγραφές) προμηθειών, για την εκτέλεση των οποίων δεν απαιτούνται, λόγω της φύσης τους, τεχνικές γνώσεις ή τεχνική εμπειρία, μπορεί να συντάσσονται από υπάλληλο της υπηρεσίας που διαχειρίζεται την πίστωση, σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις και να θεωρούνται από τον προϊστάμενο της αντίστοιχης κατά περίπτωση αρμόδιας υπηρεσίας του Ο.Τ.Α., τηρουμένων κατά τα λοιπά των ισχυουσών διατάξεων».

  • Έγκριση  τεχνικών  προδιαγραφών

Στον ανοικτό διαγωνισμό  οι προδιαγραφές εγκρίνονται από την οικονομική επιτροπή του δήμου ή από το διοικητικό συμβούλιο του νομικού προσώπου ή την εκτελεστική επιτροπή του συνδέσμου (άρθρο 72§  1 ( ε) Ν.3852/10 .