ΕΚΤΙΜΩΜΕΝΗ ΑΞΙΑ ΣΥΜΒΑΣΗΣ – ΜΙΚΤΗ ΣΥΜΒΑΣΗ

  •   Εκτιμώμενη αξία σύμβασης   

Για το προσδιορισμό της αξίας της σύμβασης χρησιμοποιούνται οι μέθοδοι που περιγράφονται στο  άρθρο  6 ( ΒΙΒΛΙΟ Ι) και 236 (ΒΙΒΛΙΟ ΙΙ  ) αντίστοιχα Ν.4412/16. Οι  μέθοδοι αυτοί   μεταξύ των άλλων επιτάσσουν το προσδιορισμό της συνολικής εκτιμώμενης αξίας  των ομοειδών προμηθειών/υπηρεσιών(και στη περίπτωση ανάθεσης κατά  τμήματα υπό τη μορφή χωριστών  συμβάσεων ) ώστε να ανατεθεί η σύμβαση με την προσήκουσα διαδικασία  (π.χ. με Ανοικτό   αντί  συνοπτικό  διαγωνισμό)(βλέπετε § 3,8 άρθρου 6 και 236).

Σημαντική διάταξη που αφορά σε παρέκκλιση του κανόνα της απαγόρευσης των κατατμήσεων των ομοειδών  εισάγουν οι διατάξεις της παρ 10 των άρθρων 6 και 236 ΒΙΒΛΙΩΝ  Ι και ΙΙ Ν.4412/16 οι οποίες ορίζουν ότι :«Κατά παρέκκλιση από τα προβλεπόμενα στις παραγράφους 8 και 9,οι αναθέτουσες αρχές/φορείς , μπορούν να αναθέτουν συμβάσεις για μεμονωμένα τμήματα κατά τις διατάξεις του παρόντος Βιβλίου, λαμβάνοντας υπόψη την εκτιμώμενη αξία μόνο του τμήματος, εφόσον αυτή, χωρίς ΦΠΑ, είναι μικρότερη από 80.000 ευρώ για προμήθειες ή υπηρεσίες ή από 1.000.000 ευρώ για έργα. Πάντως, η συνολική αξία των τμημάτων που ανατίθενται με αυτόν τον τρόπο, δεν υπερβαίνει το 20 % της συνολικής αξίας όλων των τμημάτων στις οποίες έχει διαιρεθεί το προτεινόμενο έργο, η προτεινόμενη απόκτηση ομοιογενών αγαθών ή η προτεινόμενη παροχή υπηρεσιών.Με την Πράξη του ΕΛ.ΣΥΝ 115/2016 Κλιμάκιο Προληπτικού Ελέγχου στο VII Τμήμα  ,κρίθηκε ότι δεν συντρέχει εν προκειμένω μη νόμιμη κατάτμηση της ελεγχόμενης προμήθειας καθόσον αφενός το ποσό της δαπάνης της ελεγχόμενης προμήθειας δεν υπερβαίνει το20% της συνολικής αξίας της προμήθειας ,αφετέρου η προϋπολογισθείσα δαπάνη είναι κατώτερη των 80.000 ευρώ Τα νομολογιακώς κριθέντα με την Πράξη 115/2016 δύναται να θεωρηθεί ότι συνιστούν ερμηνεία των διατάξεων  του νυν ισχύοντος άρθρου 6 §10 Ν.4412/16 , λόγω ταύτισης της διατύπωσης  τους, με αυτές των καταργηθέντων του  άρθρου 8 §3 Π.Δ 60/07 ( ΚΑΤΑΡΓΗΣΗ Π.Δ 60/07 ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 377 περ.(60) Ν.4412/16)

  • Μικτή σύμβαση 

Όταν μια  σύμβαση περιλαμβάνει τόσο στοιχεία σύμβασης έργου, όσο και στοιχεία άλλου τύπου δημόσιας σύμβασης (προμήθειας ή υπηρεσίας), πρόκειται  για μικτή σύμβαση .  

Οι συμβάσεις  που έχουν σαν αντικείμενο δύο η περισσότερα  είδη συμβάσεων (  έργα ,υπηρεσίες η προμήθειες ) ανατίθενται , σύμφωνα με τις διατάξεις που εφαρμόζονται στο είδος της σύμβασης που χαρακτηρίζει το κύριο αντικείμενο της (§ 2 άρθρου 4  Ν.4412/16).

Σύμφωνα με τη  διαμρφωθείσα νομολογία του ΕΛ.ΣΥΝ όταν η σύμβαση περιλαμβάνει τόσο στοιχεία σύμβασης έργου, όσο και στοιχεία άλλου τύπου δημόσιας σύμβασης (προμήθειας ή υπηρεσίας), πρόκειται δηλαδή για μικτή σύμβαση, το στοιχείο που καθορίζει ποιές είναι οι εφαρμοστέες διατάξεις της κοινής, και για τους τρεις τύπους συμβάσεων είναι εκείνο το στοιχείο της σύμβασης που είναι το κύριο, το κεντρικό δηλαδή στοιχείο γύρω από το οποίο διαρθρώνεται η σύμβαση αυτή. Το κύριο δε αντικείμενο της σύμβασης προσδιορίζεται στο πλαίσιο της αντικειμενικής εξέτασης του συνόλου της σύμβασης. Ο προσδιορισμός αυτός γίνεται με βάση τις ουσιώδεις υποχρεώσεις που υπερισχύουν και οι οποίες ακριβώς χαρακτηρίζουν τη σύμβαση, σε αντίθεση με αυτές που έχουν απλώς παρεπόμενο ή συμπληρωματικό χαρακτήρα, ενώ η οικονομική αξία αυτών δεν μπορεί να αποτελέσει το αποκλειστικό κριτήριο για τον προσδιορισμό, αλλά είναι ένα κριτήριο, το οποίο συνεκτιμάται με τα λοιπά ( ΕΛ.ΣΥΝ , Ε΄ Κλιμ. Πράξη 230/2011 και Στ΄ Κλιμάκιο Πράξη 117/2011).

Για παράδειγμα :

Με την 668/17 Απόφαση του IV Τμήματος του ΕΛ.ΣΥΝ κρίθηκε ότι  όταν η σύμβαση περιλαμβάνει τόσο στοιχεία σύμβασης έργου, όσο και στοιχεία άλλου τύπου δημόσιας σύμβασης (μικτή σύμβαση) , το στοιχείο που καθορίζει ποιες είναι οι εφαρμοστέες διατάξεις , είναι εκείνο της σύμβασης που είναι κύριο, το κεντρικό δηλ. στοιχείο γύρω από το οποίο διαρθρώνεται η σύμβαση, το οποίο προσδιορίζεται στο πλαίσιο της αντικειμενικής εξέτασης του συνόλου της σύμβασης. Ο προσδιορισμός αυτός γίνεται με βάση τις ουσιώδεις υποχρεώσεις που υπερισχύουν και οι οποίες ακριβώς χαρακτηρίζουν τη σύμβαση, σε αντίθεση με αυτές που έχουν απλώς παρεπόμενο ή συμπληρωματικό χαρακτήρα, ενώ η οικονομική αξία αυτών δεν μπορεί να αποτελέσει το αποκλειστικό κριτήριο για τον προσδιορισμό, αλλά είναι ένα κριτήριο, το οποίο συνεκτιμάται με τα λοιπά (Ε.Σ. Τμ. Μειζ.-Επταμ. Συνθ. αποφ. 1182/2015, 1656/2011).

Με την 405 /17 Απόφαση  το  VI Τμήμα του ΕΛ.ΣΥΝ   έκρινε  ότι :Ο ορισμός μιας δημόσιας σύμβασης ως σύμβασης έργου, προμηθειών και υπηρεσιών ανάγεται στο κοινοτικό δίκαιο και δεν εξαρτάται από το χαρακτηρισμό αυτής με βάση την εθνική νομοθεσία (βλ. ΔΕΚ, απόφαση της 18.7.2007, C-382/05, Επιτροπή κατά Ιταλίας, σκ. 30). Εξάλλου, όταν η σύμβαση περιλαμβάνει τόσο στοιχεία σύμβασης έργου, όσο και στοιχεία άλλου τύπου δημόσιας σύμβασης (μικτή σύμβαση), το στοιχείο που καθορίζει ποιες είναι οι εφαρμοστέες διατάξεις της κοινής, και για τους τρεις τύπους συμβάσεων της οδηγίας 2004/18ΕΚ, είναι εκείνο της σύμβασης που είναι κύριο, το κεντρικό δηλ. στοιχείο γύρω από το οποίο διαρθρώνεται η σύμβαση. Το κύριο αντικείμενο της σύμβασης προσδιορίζεται στο πλαίσιο της αντικειμενικής εξέτασης του συνόλου της σύμβασης. Ο προσδιορισμός γίνεται με βάση τις ουσιώδεις υποχρεώσεις του αναδόχου που υπερισχύουν και οι οποίες ακριβώς χαρακτηρίζουν τη σύμβαση, σε αντίθεση με αυτές που έχουν απλώς πρόδρομο, παρεπόμενο ή συμπληρωματικό χαρακτήρα, ενώ η οικονομική αξία αυτών δεν μπορεί να αποτελέσει το αποκλειστικό κριτήριο για τον προσδιορισμό, αλλά είναι ένα κριτήριο, το οποίο συνεκτιμάται με τα λοιπά(βλ. ΔΕΚ, απόφαση της 18.1.2007, C-220/05, Jean Auroux κλπ. κατά Commune de Roanne, σκ. 37-41, απόφαση της 21.2.2008, C-412/04, Επιτροπή κατά Ιταλικής Δημοκρατίας, σκ. 47-52, απόφαση της 19.4.1994, C-331/92, Gestion Hotelera International SA κλπ. σκ. 23-29, ΕΣ Τμ.Μείζ. Σύνθ. 1182/2015, 1656/2011, αλλά και ΣτΕ 2387/2009, 717/2011).  Δοθέντος δε, ότι αντικείμενο της ελεγχόμενης σύμβασης είναι ο καθαρισμός ρεμάτων στην πλημμυρόπληκτη περιοχή του Δήμου Οιχαλίας, το οποίο περιλαμβάνει εργασίες καθαρισμού κοιτών από αυτοφυή βλάστηση και φερτά υλικά καθώς και την εκτέλεση τεχνικών εργασιών αποκατάστασης παλαιών τεχνικών έργων, διαμόρφωσης, ενίσχυσης και αντιστήριξης των κοιτών και των πρανών ενός μεγάλου δικτύου ποταμών και ρεμάτων, έχει μικτό χαρακτήρα δημόσιας σύμβασης έργου και υπηρεσιών, ο προέχων χαρακτήρας της οποίας δεν είναι η παροχή υπηρεσιών καθαρισμού των ποταμών χειμάρρων και ρεμάτων από την αυτοφυή βλάστηση και τα φερτά υλικά από τις κοίτες τους, οι οποίες έχουν παρεπόμενο χαρακτήρα και εκτελούνται εν είδει προετοιμασίας για τις τεχνικές επεμβάσεις που πρόκειται να ακολουθήσουν, αλλά η κατασκευή ενός πλήρους λειτουργικού έργου, το οποίο επιτελεί μια τεχνική λειτουργία, ως προϊόν των εργασιών που θα εκτελεστούν και συνίσταται στην κατασκευή ενός ολοκληρωμένου συστήματος για την εξασφάλιση της φυσικής και ομαλής ροής και απορροής των υδάτων και την αποτροπή υπερχειλίσεων ή πλημμυρών μέσω της αποκατάστασης των κατεστραμμένων τεχνικών έργων, της κατασκευής νέων και της έντεχνης διαμόρφωσης των κοιτών και των πρανών σε ένα ευρύτατο υδάτινο πλέγμα ποταμών, ρεμάτων και χειμάρρων της ήδη πληγείσας από πλημμύρες γεωγραφικής περιοχής του Δήμου Οιχαλίας. Για την κατασκευή του συστήματος αυτού, η επίμαχη διακήρυξη προβλέπει την εκτέλεση εργασιών (κατασκευή τεχνικών έργων και αποκατάσταση παλαιών, εκβαθύνσεις-διαπλατύνσεις κοιτών ποταμών ή ρεμάτων με χρήση ειδικού μηχανικού εξοπλισμού, αντιστήριξη των κοιτών και των πρανών με την κατάλληλη απόθεση υλικών, κατασκευή και εγκατάσταση φατνών αντιστήριξης και λοιπές κατασκευές από σκυρόδεμα), που υπάγονται στην έννοια του δημοσίου έργου και η εκτέλεση των οποίων είναι απαραίτητη για την εκπλήρωση ενός ολοκληρωμένου τεχνικού αποτελέσματος, στο οποίο απέβλεψε η αναθέτουσα αρχή.

Με  την  46/16 Πράξη του ΕΛ.ΣΥΝ , Κλιμάκιο Προληπτικού ελέγχου στο VII Τμήμα , κρίθηκε  ότι η  (μικτή) σύμβαση μεταξύ του Δήμου  και της αναδόχου , παρόλο που δεν διαχωρίστηκε στον ενδεικτικό προϋπολογισμό η αξία της προμήθειας των αγαθών από αυτή της παροχής των υπηρεσιών, είχε προεχόντως χαρακτήρα ανάθεσης εργασιών (υπηρεσιών). Τούτο δε διότι, το κύριο αντικείμενο της σύμβασης αυτής με βάση το σκοπό της είναι η εκτέλεση από την ανάδοχο των εργασιών απομάκρυνσης των προϊόντων που προκλήθηκαν από τις βροχοπτώσεις, με τη χρήση δύο εκσκαφέων και δύο φορτηγών και η αποκατάσταση, διά των εν λόγω εργασιών, της βατότητας του αγροτικού δρόμου, στην οποία απέβλεψε ο Δήμος με τη σύναψη της συγκεκριμένης σύμβασης κι όχι η μίσθωση των ανωτέρω μηχανημάτων, η οποία έχει παρεπόμενο χαρακτήρα.

Με  την  47/14 Πράξη του ΕΛ.ΣΥΝ , Κλιμάκιο Προληπτικού ελέγχου στο VII Τμήμα ,κρίθηκε  ότι η  (μικτή) σύμβαση μεταξύ του Δήμου  και του  αναδόχου για τη προμήθεια εξαρτημάτων  και ανταλλακτικών  των αντλητικών συγκροτημάτων και παροχής υπηρεσιών συντήρησης και επισκευής αυτών ,με κύριο και αποκλειστικό σκοπό τη   διασφάλιση της καλης λειτουργίας των συστημάτων αυτών , μέσω της αναβάθμισής τους, έχει προεχόντως χαρακτήρα ανάθεσης εργασιών (υπηρεσιών). Οι προμήθειες των υλικών ,παρά το υψηλό κόστος τους, φέρουν παρακολουθηματικό χαρακτήρα σε επίπεδο λειτουργικό,διότι, εξυπηρετούν το κύριο αντικείμενο της σύμβασης αυτής με βάση το σκοπό της, που είναι η καλή λειτουργία των γεωτρήσεων και όχι οι προμήθειες των υλικών.

Με  την  82/13 Πράξη του ΕΛ.ΣΥΝ , Κλιμάκιο Προληπτικού ελέγχου στο VII Τμήμα ,κρίθηκε ότι όταν μία σύμβαση έχει μικτό χαρακτήρα διότι σε αυτήν  περιλαμβάνονται περισσότερες κατηγορίες συμβάσεων ( έργων ,προμηθειών , υπηρεσιών ) η σύμβαση χαρακτηρίζεται με βάση το κύριο αντικείμενο αυτής,υπολογιζόμενο από την αξία αυτού καθώς και τον παρεπόμενο χαρακτήρα των λοιπών αντικειμένων σε σχέση με το πρωτεύον τοιούτο

Παράλληλα ,σύμφωνα με τη πάγια νομολογία των ελληνικών δικαστηρίων γίνεται δεκτό ότι το βασικό κριτήριο χαρακτηρισμού μιας μικτής σύμβασης αποτελεί το κύριο αντικείμενό της με βάση το σκοπό της , όχι απαραίτητα αλλά πολλές φορές σε συνδυασμό με   το οικονομικό της αντικείμενο , προφανώς διότι στις περισσότερες των περιπτώσεων τα κριτήρια αυτά συμβαδίζουν(ΣτΕ Β’ 2891/2003 ,ΣτΕ 2555/2004 )